Van gamechanger ging het razendsnel naar een faillissement: is de luchtbel rond Gravaa nu al uit elkaar gespat?
In dit artikel:
Het Nederlandse bedrijf achter het innovatieve bandendruksysteem Gravaa is op 21 januari door de rechtbank in Oost-Brabant failliet verklaard, al is het team niet meteen van plan zich gewonnen te geven. Gravaa ontwikkelde een naafgeïntegreerd, kinetisch aangedreven pompje dat tijdens het rijden automatisch lucht kan bij- of aflaten via een leiding naar het ventiel. Het systeem verbruikt volgens de ontwikkelaars circa 4 watt per wiel, kan bij een 40 mm gravelband ruwweg 1 bar per kilometer bijvullen en laat snel lucht ontsnappen (ongeveer 0,5 bar per seconde). Voordelen zijn inzetbaarheid tijdens race- en gravelritten en geen behoefte aan CO2-capsules; nadelen zijn onder meer 450 gram extra gewicht, elektronische kwetsbaarheid en een hoge aanschafprijs (circa €4.000).
Gravaa kreeg bekendheid omdat ploegen en renners zoals Visma-Lease a Bike en Wout van Aert het systeem regelmatig inzetten rondom kasseiklassiekers en Parijs–Roubaix. Ook Marianne Vos toonde het systeem vorig jaar op het gravel-WK, wat het idee van een duidelijk competitief voordeel versterkte. Toch bleek die populariteit onvoldoende om financieel zelfstandig te blijven: de oorspronkelijke fabrikant ging eerder al failliet, productie werd tijdelijk intern opgepakt, maar de opbrengsten bleven klein — naar verluidt slechts enkele honderden sets verkocht — onvoldoende om de onderneming op lange termijn te dragen.
Belangrijke oorzaken van het faillissement zijn het te hoge kostenniveau per set, een marktniveau na de coronaboost dat nu terugloopt, en de noodzaak tot massaproductie om de prijs substantieel te verlagen. Grote spelers in de fietsonderdelenindustrie (denk aan merken als SRAM, Shimano of DT Swiss) wezen interesse op voorwaardelijke grootschalige orders; zulke leveranciers willen orders in de orde van duizenden stuks om productie grootschalig op te zetten. Uit onderhandelingen zou zijn gebleken dat grootschalige productie pas vanaf ongeveer 2028 haalbaar zou zijn — een termijn die Gravaa niet kon overbruggen. Een eerder technisch probleem met sealant in tubeless banden is inmiddels opgelost, maar het was onvoldoende om het bedrijf te redden.
Het faillissement betekent niet per se dat de technologie verdwijnt. In een faillissement vervallen doorgaans bepaalde verplichtingen en kunnen activa verkocht worden, waardoor een doorstart door een geïnteresseerde partij mogelijk is. Volgens betrokkenen liggen er al materialen en know‑how klaar in Eindhoven en bestaat interesse van mogelijke strategische partners; investeerders en externe partijen hebben echter verliezen geleden en alleen het kernteam blijft over. Voor eindgebruikers van de technologie verandert er voorlopig niet veel: teams als Visma-Lease a Bike hebben voldoende wielsets in bezit en de bijbehorende app blijft operationeel. Ook voldoet de situatie aan de voorwaarde dat een door profs gebruikte innovatie commercieel verkrijgbaar moet zijn, zolang er een webshop of winkelkanaal is.
De grotere vraag is wat er op de middellange termijn gebeurt: zonder een partner die productie op grote schaal kan aansturen, blijft de prijs hoog en de beschikbaarheid beperkt, waardoor brede adoptie uitblijft. Als de kostprijs kan dalen naar een niveau vergelijkbaar met dat van een powermeter, zou de markt anders kunnen reageren. Voor toppers als Wout van Aert verandert de praktische situatie voorlopig weinig — zij kunnen doorgaan met het gebruik van aanwezige sets — maar hun langetermijnstrategie zal afhangen van of een overnemer of investeerder Gravaa nieuw leven inblaast en de productie opschaalt.